Het door de wijkgroep Oost geschreven stuk over veiligheid heeft aandacht gekregen van het PvdA Tweede Kamerlid Aleid Wolfsen. Met een frisse en kritische blik heeft hij naar het stuk gekeken en openstaande vragen cursief beantwoord.
Veiligheid in Utrecht Oost

Enkele aspecten die het landelijk beleid raken.

1. De Utrechtse wijk Oost heeft in het algemeen een gunstig woon- en werkklimaat. Ook de veiligheid in de wijk als geheel scoort hoog vergeleken met andere wijken. Maar in de gemeentelijke wijkverslagen wordt erkend dat de onveiligheid in enkele buurten zoals Abstede, Sterrenwijk en Lodewijk Napoleonplantsoen onaanvaardbaar hoog is. Uit de meest recente veiligheidscijfers blijkt dat de totale criminaliteit in Utrecht met 20% is afgenomen. Dit komt vooral door het gedaalde aantal auto- en woninginbraken. Het aantal auto-inbraken in Oost is vorig jaar inderdaad bijna gehalveerd. Het aantal woninginbraken daarentegen is in Oost in 2003 bijna verdubbeld.
2. De PvdA-wijkgroep Utrecht Oost heeft zich in 2003 en 2004 intensief bezig gehouden met de veiligheid in Oost. In 2003 werd zowel bij de burgemeester Annie Brouwer als bij de PvdA-fractie in de gemeenteraad extra aandacht gevraagd voor de veiligheidssituatie in bovenstaande buurten en het specifieke probleem van enkele criminele families in Abstede. In 2004 is opnieuw aandacht hiervoor gevraagd en zijn op voorstel van de burgemeester gesprekken gevoerd met de wijkchef van politie en met de assistent-wijkmanager veiligheid. Door ons is daarbij o.a. aangedrongen op een betere voorlichting van en communicatie met de inwoners van de wijk over zaken als gewone aangifte, anonieme aangifte, melding van klachten aan politie en/of wijkbureau en duidelijke informatie aan de betrokkenen wat met deze aangiften en meldingen al of niet gebeurt. In deze gesprekken bleek verder dat van de 8 wijkagenten in Oost slechts 3 ½ in feite beschikbaar zijn: 2 structureel ziek; 1 die en duidelijke informatie aan de betrokkenen voor 50% belast is met FC Utrecht heeft daar in feite 100% van zijn tijd voor nodig; 1 wijkagent is stedelijk verantwoordelijk voor woninginbraken en er is voor die heel nuttige taak geen andere agent vrijgemaakt; 1 wijkagent werk slechts voor 50% van de tijd.Nieuwe opzet wordt: 4 effectief in te zetten wijkagenten, 6 zogenaamde surveillanten, 8 "bikers" (samen met Zuid). De sterkte van de wijkagenten is dus lange tijd ver onder de maat geweest, of de nu beoogde opzet voldoende is moet nog blijken.
3. Begin juni heeft op initiatief van de wijkraad (inwoners van de wijk zonder politieke binding) een bijeenkomst over veiligheid plaatsgevonden die het landelijke nieuws haalde doordat de Utrechtse politie daar in zijn presentatie foto’s van vier veelplegers liet zien. In die presentatie kwam ook een statistiek voor waaruit bleek dat het aantal inbraken in de wijk soms van de ene maand op de andere verdubbelde. Als uitleg gaf de politie dat deze stijging plaatsvond in de maand dat één of meer veelplegers na hun straf te hebben uitgezeten of in afwachting van hun rechtszaak weer op vrije voeten waren. In de Utrechtse pers werd gemeld dat van bovengenoemde vier veelplegers op de dag van de bijeenkomst drie al waren aangehouden en de vierde de dag erna was gearresteerd. De politie verwachtte een gunstig effect op het aantal inbraken. Enkele weken later meldde het Utrechts Nieuwsblad echter dat de rechtercommissaris hangende verdere vervolging de betrokken veelplegers weer vrij had gelaten.
4. Op een bijeenkomst van de PvdA-wijkgroep hebben we de verslagen van de gesprekken met politie en wijkbureau besproken. Zij zijn ook doorgegeven aan de gemeenteraadsfractie, waar Marka Spit de portefeuille politie/veiligheid heeft.
5. Omdat zaken als het vasthouden van veelplegers, het gebruik van DNA-materiaal en het afluisteren van gestolen gsm-toestellen echter landelijk beleid raken, hebben we besloten de signalen uit onze wijk ook aan jou voor te leggen. Het betreft de volgende punten:

    

   1. Van de politie begrijpen we dat volgens de huidige wettelijke bepalingen het langer vasthouden van veelplegers totdat hun zaak voor de rechter komt, niet mogelijk is. In de pers lezen we berichten dat minister en parlement hier mee bezig zijn en dat wetswijzigingen worden voorbereid om dit in ernstige gevallen wel mogelijk te maken.

      Eerlijk gezegd, niet goed te begrijpen. Veelplegers plegen bijna altijd delicten waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is, nl diefstal etc. Die kunnen dus ‘gewoon’ worden vastgehouden tot de zitting. Wat wel eens een probleem is, is dat de zaak niet snel naar zitting kan, omdat dat moet worden gepland etc. Dan wordt de periode tussen aanhouding en zitting te lang om iemand vast te houden. ‘k Heb zelf een tijdje gewerkt in de rechtbank Amsterdam, en daar hadden we juist om die reden iedere maandag zogenoemde snelrechtzittingen. Die waren speciaal bedoeld om veelplegers snel op te kunnen berechten en om ze zo vast te kunnen houden tot de zitting. Dat functioneerde uitstekend. Uit de reactie van de politie leid ik eigenlijk af dat dat soort snelrechtzittingen in Utrecht er niet zijn. Tijd dus om daar stevig op aan te dringen. De officier van justitie moet dat met de rechtbank bespreken en plannen. Ik was een tijdje geleden bij de politie in Almere en daar speelde hetzelfde probleem. Het zou natuurlijk een mooi succes zijn voor jullie werkgroep als jullie ook gaan kiezen voor zo’n aanpak.

       

   2. Van de politie horen we dat bij woninginbraken het gebruik van DNA-materiaal vaak niet is toegestaan. Er zou geen archief van DNA-materiaal van veelplegers van inbraken zijn, omdat dit alleen mogelijk is bij zwaardere delicten. Dit is extra jammer omdat bij inbraken vaak DNA-materiaal wordt achtergelaten. In Engeland waar onder Labour een ruimer gebruik van DNA-materiaal zou zijn toegestaan, worden hierdoor veel meer inbraken en andere strafbare feiten opgelost. We lezen dat regering en Tweede Kamer zich bezighouden met de kwestie van het DNA-materiaal.

      Als de politie op de plaats van het delict celmateriaal vindt, bv. in haar of bloed, dan mag men dat zeker ook gebruiken. Kunnen ze dan ‘gewoon’ verzenden naar het gerechtelijk lab met het verzoek of daar een naam aan te koppelen is. Die databank is alleen nog niet zo groot, maar daar wordt wel hard aan gewerkt. Er wordt inmiddels ook al een koppeling gemaakt met vingerafdrukken. Bij inbraken mag dus zeker gebruik worden gemaakt van dna-materiaal. Is is een mooie site over wat mag en kan. Tip de politie daar maar over; http://www.dnasporen.nl/

   3. Van de politie horen we dat de officier van justitie vaak geen toestemming geeft om gestolen gsm-toestellen af te luisteren. Daardoor gaat een goede mogelijkheid om de daders op te sporen verloren. Het openbaar ministerie vindt dat in zulke gevallen de kosten en het extra werk niet opwegen tegen het te behalen resultaat. Ook de privacy speelt een rol. De politie in de wijk kijkt daar anders tegenaan en voelt zich gefrustreerd..

Afluisteren gaat op zich wel ver, maar hoeft eigenlijk ook niet. Je kunt ze ook ‘gewoon’ uitpeilen, dus kijken waar de telefoon zich bevindt. Kost natuurlijk tijd en energie. Lijkt me een punt dat de burgemeester dan maar eens moet aankaarten op het overleg met het OM.

Ten aanzien van deze punten I t/m III zouden we graag willen weten wat volgens jou de huidige stand van zaken is, wat bij elk van deze punten het standpunt van de fractie in de Tweede Kamer is en op welke termijn verbeteringen op deze drie punten al of niet te verwachten zijn.

Kort en goed: het is dus meer een kwestie van ‘willen’ (politie en justitie) dan ‘kunnen’. Ik ben benieuwd hoe men daar bij jullie op reageert.

Als PvdA-wijkgroep Oost willen we vooral aandringen op een snelle regeling dat veelplegers in ernstige gevallen hangende hun rechtszaak in bewaring blijven en daardoor geen kans krijgen hun criminele activiteiten voort te zetten. Ook wat het DNA-materiaal betreft pleiten we voor een ruimer gebruik. Bij de discussie hierover wordt vaak gewezen op de privacy waarop ook inbrekers recht hebben. Wij vinden dat hierbij te weinig wordt beseft dat juist woninginbraken een grove schending van de privacy van de bewoners vormen en dat de privacy-schendingen van daders en slachtoffers beter tegen elkaar moeten worden afgewogen dan nu vaak gebeurt. Dit geldt ook bij het afluisteren van telefoongesprekken zoals genoemd in punt III en meer in het algemeen bij het uitwisselen van informatie tussen verschillende politiediensten en – regio’s en andere instanties. Wanneer we terecht willen dat de politie meer delicten oplost, moeten we met inachtneming van de nodige zorgvuldigheid ook de mogelijkheden daartoe scheppen.