Minister Dekker van Volkshuisvesting presenteerde twee weken geleden haar aangepaste huurplannen. Het CDA was blij dat de scherpe kantjes van het oorspronkelijke plan waren afgeschaafd. Voor veel mensen zal dit compromis volgens Staf Depla en Rinda den Besten niet beter zijn dan de eerder voorgestelde liberalisatie.

Een paar weken geleden nam het CDA nam met ferme woorden afstand van de plannen van minister Dekker om de huren vrij te geven. De voorgenomen liberalisatie van ruim 600.000 woningen moest van tafel, anders dreigden er ongelukken, met name voor de middeninkomens. De kranten en journaals kopten dat de liberalisatie van de huren nu van de baan is. Inmiddels heeft minister Dekker het compromis gepresenteerd dat zij met CDA en D66 sloot. Wie de brief van minister Dekker goed leest, moet concluderen dat de liberalisatie van de huren helaas niet van tafel is. In een achterkamertje hebben CDA en D66 weliswaar de meest extreme gevolgen van de plannen weten in te dammen, maar de liberalisering van 600.000 huurwoningen gaat gewoon door. En de huren van deze woningen zullen fors gaan stijgen. Voor veel mensen zal dit compromis niet beter zijn dan de eerder voorgestelde liberalisatie.

Het belangrijkste wapenfeit van CDA en D66 is dat er in 2008 een toetsmoment is ingebouwd om te zien of er voldoende woningen zijn gebouwd. Als er minder dan 110.000 huurwoningen zijn bijgebouwd kunnen de plannen van Dekker worden opgeschort. Ook met die 110.000 nieuwe huurwoningen erbij is de woningnood in Nederland op veel plekken nog niet opgelost. Neem de regio Utrecht. Zelfs als alle bouwplannen in het streekplan worden gerealiseerd zal er in 2010 nog steeds een woningtekort van 4% zijn. Huren vrijgeven betekent dat de huren fors zullen stijgen en inkomens verder onder druk komen. Huurders kunnen geen kant op. Voor goedkopere huurwoningen zijn nog steeds wachtlijsten in onze regio. En een koopwoning kan je in de regio Utrecht allen betalen als je ruim meer dan modaal verdient. De PvdA is daarom tegen liberalisatie van huurwoningen. Het enige lichtpuntje is dus dat CDA en D66 de minister gedwongen hebben de definitieve liberalisatie over de volgende verkiezingen heen te tillen. Een nieuw kabinet, zonder liberale agenda, kan de liberalisatie dus nog tegenhouden. Als de PvdA in de regering komt zullen we dat zeker doen.

Dekker wil, met steun van CDA en D66, de zittende huurders in de geliberaliseerde huurwoningen langzaam laten wennen aan de hogere huren. Ze verhoogt de huren voor deze woningen elk jaar een stukje meer. Te beginnen met 2% plus de inflatie in 2006 en in 2009 met 4% plus de inflatie. En dat terwijl de inkomens van de meeste mensen als het meezit even hard stijgen als de inflatie. Vanaf 2010 wil ze de huren dan helemaal vrijgeven. Nieuwe huurders zouden als het aan Dekker lag al vanaf 2006 in de overspannen woningmarkt meteen de vrije markthuren moeten betalen. Het CDA en D66 hebben de pijn voor de nieuwe huurders een beetje verzacht. Voor deze woningen gaat een maximum huurprijs van 5,4 % van de WOZ-waarde (zeg maar de verkoopwaarde) gelden. Een verhuurder mag voor een woning die 150.000 euro waard is dan 675 euro huur vragen. Je zal 1500 euro netto verdienen. Je verdient ruim te veel om huursubsidie te ontvangen. Je verdient te weinig om een woning te kunnen kopen. Maar je mag wel ruim 40% van je inkomen aan kale huur betalen. Hoezo hebben CDA en D66 liberaliseringsplannen van Dekker van tafel gekregen? Hoezo hebben zij de middeninkomens gespaard?

Aan een aantal andere belangrijke nadelen van het voorgestelde huurbeleid wordt in dit compromis niets gedaan. Zo blijft de waarde van een woning bepalen of de huur fors omhoog kan. Dit betekent dat vooral in de betere buurten en in de randgemeenten de huren stijgen. Mensen met een laag- of middeninkomen kunnen daar dan niet meer blijven wonen. Dit leidt tot ghettovorming: populaire wijken voor de 'rijken' en slechte wijken voor mensen met een lager inkomen. Vooral starters worden helemaal kansloos. Je zal in Bunnik of Ijsselsteijn wonen. Juist hier zullen de huren extra stijgen. Jongeren worden zo gedwongen naar Utrecht te verhuizen voor een betaalbare woning. En als nieuwkomer op de woningmarkt geldt voor starters niet de bescherming die voor zittende huurders wel is geregeld.

De PvdA maakt andere keuzes als het gaat om het huurbeleid. De PvdA trekt geld om de bezuiniging op de huursubsidie terug te draaien. Daarnaast is de PvdA van mening dat de huurprijzen in Nederland gemiddeld hoog genoeg zijn. Er is dus geen enkele reden om de huren extra te laten stijgen. Als de huren op bepaalde plekken omhoog gaan, dan moet daar een huurverlaging op een andere plek tegenover staan. Want soms heeft het huidige huurbeleid rare effecten. Het systeem zit zo in elkaar dat het kan gebeuren dat de huur voor dezelfde woning op een toplocatie lager is dan in een minder gewilde buurt. Kwaliteit van een woning mag van de PvdA een belangrijkere rol spelen in de hoogte van de huurprijs. Het puntensysteem dient daarvoor aangepast te worden. Daar staat tegenover dat er voldoende betaalbare woningen beschikbaar moeten blijven, ook op de populaire locaties. Gemeenten moeten meer mogelijkheden krijgen om hiervoor samen met corporaties maatwerk te leveren. En huurders moeten weten waar ze aan toe zijn. Dus geen liberalisering. We zijn het eens met minister Dekker als zij stelt dat er meer woningen gebouwd moeten worden. Daarvoor hoeven de huren niet omhoog. Corporaties hebben geld genoeg. Het zijn onder andere de bezuinigingen van diezelfde minister op de stedelijke vernieuwing die de woningbouw vertragen. Ook het gebrek aan grond en de trage procedures spelen een rol. Het wegnemen van die belemmeringen levert meer op en houdt het wonen wel betaalbaar.

Staf Depla (tweede kamerlid PvdA) en Rinda den Besten (fractievoorzitter PvdA-Utrecht)