1. Waarom hebben we überhaupt een Europese Grondwet nodig?

De Europese Unie bestaat uit 25 lidstaten. Toch werkt de Europese overheid nog op basis van afspraken die waren opgesteld toen Europa uit slechts zes landen bestond. Europa is daardoor slecht in staat om grensoverschrijdende problemen, zoals terrorisme, criminaliteit en milieuverontreiniging krachtdadig aan te pakken. Er waren dus nieuwe afspraken nodig, ook al omdat Europa zich soms met zaken bemoeit die beter in de landen zelf geregeld kunnen worden. De Europese Grondwet is de weerslag van die nieuwe afspraken en zorgt voor een duidelijke verbetering vergeleken met de huidige situatie.

2. Waarom is de PvdA voorstander van de Europese Grondwet?

Europa heeft ons vrede en welvaart gebracht. Daar is de afgelopen vijftig jaar hard voor gevochten. Tegelijkertijd mankeert er nog het nodige aan Europa. Met de Grondwet wordt Europa echter socialer, veiliger en slagvaardiger dan zonder Grondwet. Daarnaast worden in de Grondwet grenzen gesteld aan Europa, waardoor Nederland gewoon Nederland kan blijven. De PvdA staat voor Nederland sterk en sociaal in Europa. De Grondwet maakt dat mogelijk. Daarom is de PvdA vóór de Europese Grondwet.

3. Is de PvdA het eens met alles wat in de Europese Grondwet staat?

Nee. Natuurlijk zijn er zaken op te noemen die wij liever anders geregeld hadden. Het is dan ook een compromis van 28 landen. Zo hadden we graag gezien dat op het terrein van het buitenlandsbeleid het veto was afgeschaft, zodat Europa in de wereld krachtiger met één mond zou kunnen spreken. Ook is het jammer dat het beleidsdeel in de Grondwet is beland. Terecht is er daardoor kritiek op de leesbaarheid van de tekst. Toch betekent de Grondwet al met al een duidelijke verbetering ten opzichte van de huidige situatie. De keuze is tussen een beter Europa met de Grondwet en het op de verkeerde voet verder gaan met Europa zonder Grondwet. Daarom kiest de PvdA vóór de Europese Grondwet.

Nee, de positie van Nederland in Europa wordt versterkt. De grenzen van Europees beleid worden in de Grondwet duidelijk vastgelegd, zodat de EU nooit een 'superstaat' zal worden. Nederland blijft gewoon Nederland. Europa concentreert zich alleen op die gebieden waar er sprake is van een duidelijke toegevoegde waarde van Europees optreden.
De Grondwet geeft de Europese Unie dan ook geen nieuwe zelfstandige bevoegdheden. Wel wordt de manier waarop besluiten tot stand komen, ingrijpend veranderd. De Grondwet maakt op meer dan veertig beleidsterreinen een einde aan het vetorecht van individuele lidstaten. Dat is één van de manieren om te voorkomen dat een lidstaat de besluitvorming verlamt. Nederland kan, net als alle andere landen, wel een besluit blokkeren als het gaat over de EU-begroting, de sociale zekerheid, defensie en belastingen.

Nee, de kleinere landen krijgen in verhouding meer invloed dan in de huidige situatie. Het verhaal dat de grote landen door de Grondwet meer invloed krijgen op de besluitvorming in de EU is uit de lucht gegrepen. Grotere landen moeten macht inleveren, doordat het niet langer zo is dat één, twee of drie grote landen een besluit kunnen blokkeren. Het is bijvoorbeeld niet meer mogelijk dat Duitsland en Frankrijk gezamenlijk een besluit tegenhouden, zelfs niet met behulp van één van de andere grote lidstaten. Door de uitbreiding is het aantal kleinere lidstaten bovendien groter geworden. Hierdoor kunnen grote lidstaten niet zo maar op eigen houtje hun zin door drijven. Tot slot zorgt de Grondwet ervoor dat de 19 kleinere lidstaten er in de stemverhouding meer op vooruit gaan dan de 6 grotere landen.

Ja, Europa wordt democratischer en burgers krijgen meer invloed. Ministers worden verplicht om wetten in de openbaarheid vast te stellen. Daarnaast zorgt het burgerinitiatief voor meer democratie, omdat mensen zelf invloed kunnen uitoefenen op de besluitvorming. De invloed van de Europese volksvertegenwoordiging (het Europees Parlement) neemt enorm toe. Daarnaast krijgen de nationale parlementen (in ons geval: de Tweede Kamer) voor het eerst in de geschiedenis een rol in het Europese besluitvormingsproces.

De PvdA is één van de initiatiefnemers van het referendum. Europa zegt mensen namelijk niets als ze niets over Europa te zeggen hebben. In het verleden zijn burgers ten onrechte nauwelijks gekend in belangrijke beslissingen. Daardoor is een sfeer van ongenoegen en scepsis ten opzichte van Europa ontstaan. Door nu te debatteren over de voors en tegens van de Europese Grondwet kunnen we eraan bijdragen dat het debat over Europa zakelijk wordt gevoerd. De kiezers brengen met hun stem advies uit aan de Tweede Kamer.

Nee. Europa wordt met de Grondwet socialer dan zonder Grondwet. De PvdA wil dat een sterke economie samengaat met sociaal beleid. In de Europese Grondwet staat het streven naar een sociale economie met meer werk en meer zekerheid centraal. Als doelstellingen worden namelijk opgesomd: duurzame ontwikkeling, een sociale markteconomie die gericht is op volledige werkgelegenheid en op de kwaliteit van het milieu, strijd tegen sociale uitsluiting en discriminatie, sociale rechtvaardigheid en bescherming, gelijkheid van man en vrouw, solidariteit tussen generaties en uitbanning van de armoede. Daarnaast wordt de positie van de vakbonden door de Grondwet verstevigd. De Europese Grondwet zorgt er tevens voor dat burgerrechten, zoals de vrijheid van meningsuiting, nu eens helder en voor de rechter afdwingbaar, worden vastgelegd. Tot slot is door de Grondwet ook sprake van een betere bescherming van de consument.

Nee. Nederland is gebonden zich te houden aan de bestaande Europese wet- en regelgeving. Dat is al zo sinds 1964, het jaar waarin het Europese Hof daarover een uitspraak deed. De nieuwe Grondwet brengt daar geen verandering in. Ook de Nederlandse identiteit staat niet ter discussie. De Unie eerbiedigt de rijke verscheidenheid in cultuur en taal en ziet toe op de instandhouding en ontwikkeling van het Europees cultureel erfgoed.

In de wereld van vandaag kunnen we het ons niet veroorloven dat verdeeldheid heerst, waar gezamenlijk optreden vereist is. De Europese Grondwet is een belangrijke stap op weg naar een gemeenschappelijk buitenlands- en veiligheidsbeleid, zodat we tegenwicht kunnen bieden aan de VS. Dat is nodig ook, want de Europese aanpak contrasteert sterk met de eenzijdige unilaterale aanpak van de VS. Europa legt bijvoorbeeld – anders dan de VS – een sterke nadruk op een centrale rol voor internationale instellingen als de VN en op universele mensenrechten, zorg voor het milieu, duurzame ontwikkeling, ontwikkelingssamenwerking en sociale rechten. In de Grondwet is tevens opgenomen dat er één minister van buitenlandse zaken voor de gehele Europese Unie komt, zodat Europa in de wereld met één mond kan spreken.

Ja. Met de Europese Grondwet concentreert Europa zich op zaken waar het echt iets toevoegt: de oplossing van grensoverschrijdende problemen. Zo kunnen zaken als terrorisme en criminaliteit effectiever worden aangepakt. Een misdadiger mag namelijk niet meer ontsnappen door simpelweg een grens over te steken. Het zijn namelijk ook criminelen en terroristen die profiteren van de open grenzen in Europa. Dat kunnen we voorkomen door beter samen te gaan werken en juist wat dat betreft betekent de Grondwet een stap in de goede richting. De Grondwet zorgt voor meer samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse zaken, voor meer democratische controle hierop, voor beter politiesamenwerking en voor een gezamenlijke bewaking van de buitengrenzen van de EU.

De Europese Grondwet betekent dat Europa eindelijk serieus werk kan gaan maken van een gezamenlijk asiel- en migratiebeleid. Het was Wim Kok die in 1999 het voortouw nam om dit van de grond te krijgen. Alleen door een Europees Asiel en Migratiebeleid kunnen we doorbreken dat Europese landen met elkaar de concurrentie aangaan over wie het strengst is (en dus de minste asielzoekers krijgt). Deze ‘race to the bottom’ zal anders nooit ophouden, want er zal altijd wel één land zijn dat net iets minder streng is en dus de grootste toevloed krijgt. Zo wordt in heel Europa het draagvlak voor een streng maar rechtvaardig en humaan asielbeleid stelselmatig afgebroken. Daarom is asiel en migratie een voorbeeld bij uitstek waar nationaal beleid gedoemd is te falen en alleen Europees beleid een duurzame en eerlijke oplossing kan bieden.

Ja. De Grondwet geeft in ieder geval de aanzet voor het doorbreken van de impasse op dit gebied. Doordat de Grondwet het Europees Parlement stemrecht geeft over de hele begroting van de Unie kan er namelijk eindelijk serieus werk gemaakt worden van het hervormen van het landbouwbeleid. De PvdA vindt al tijden dat het geldverslindende en oneerlijke landbouwbeleid grondig hervormd moet worden. Europa geeft meer dan eenderde van haar geld uit aan landbouwsubsidies. Een absurde situatie! Vaak komen die subsidies ook nog eens verkeerd terecht, zodat boeren in nood niet worden geholpen, het Europese platteland verder verpaupert en boeren uit ontwikkelingslanden geen eerlijke kans krijgen op de wereldmarkt. Ook dient er zo snel mogelijk een einde te komen aan het rondpompen van geld via grootschalige structuurfondsen voor landen die een bovengemiddeld Bruto Nationaal Product per hoofd van de bevolking hebben.

Ja. De Grondwet zorgt er voor dat de lidstaten hun middelen beter op elkaar afstemmen. Het is namelijk een gotspe dat in de huidige situatie een hoop geld wordt verspild doordat Europese lidstaten hun defensiemogelijkheden nog veel te weinig op elkaar afstemmen. De PvdA wil dat hier zo snel mogelijk verandering in komt. Door de Grondwet komt er een wapenagentschap dat er op gericht is verkwisting van capaciteit van de lidstaten tegen te gaan door er voor te zorgen dat dit beter op elkaar wordt afgestemd. Er hoeft niet gevreesd te worden voor het onverantwoord inzetten van troepen. Ten eerste beslissen de lidstaten nog steeds zelf over het inzetten van hun manschappen. Ten tweede staat letterlijk in de Grondwet dat Europese troepen alleen buiten de Unie zullen worden ingezet voor vredeshandhaving, conflictpreventie en het versterken van de internationale veiligheid; in overeenstemming met de principes van het Handvest van de VN.

Nee, de euro houden we, met of zonder Grondwet. Door afspraken over de begroting van de lidstaten helder vast te leggen, draagt de Grondwet wel gedeeltelijk bij aan de stabiliteit van de euro. De PvdA is overigens niet tevreden over de wijze waarop minister Zalm de munt in 2002 heeft ingevoerd en het gebrek aan begrip voor de terechte zorgen van mensen dat hij daarbij aan de dag legde. Ondanks beloften van zijn kant werd het leven wel degelijk duurder na de invoering van de euro, vooral als gevolg van de prijsstijgingen die de horeca toen heeft doorgevoerd. De euro nu weer inwisselen voor de gulden zou echter onverstandig zijn.

Nee. Met een stem tegen de Grondwet schiet je niet veel op als je bezorgd bent over de mogelijke toetreding van Turkije. Sterker nog, je schiet jezelf dan in je eigen voet. De Europese Grondwet kan namelijk een boel van de bezwaren tegen een mogelijk lidmaatschap van Turkije wegnemen. De Grondwet legt de lat een stuk hoger als het gaat om het eerbiedigen van mensenrechten en de bestrijding van discriminatie; twee zeer terechte zorgpunten met betrekking tot Turkije. Ten tweede zorgt de Grondwet ervoor dat het bestuur van de Europese Unie wordt toegesneden op het grotere aantal landen dat nu lid is of lid kan worden. Zo wordt er flink gesneden in de bureaucratie, waardoor de EU ook bij een groter ledenaantal bestuurbaar blijft. Tot slot wordt met de Europese Grondwet nu eindelijk de weg vrijgemaakt voor de hervorming van het landbouw- en structuurbeleid. Dat is een noodzakelijke voorwaarde om een land als Turkije in de EU te kunnen opnemen.

Turkije wordt met de Grondwet dus geen dag eerder lid van de Europese Unie. Sterker nog, in de Europese Grondwet is de langdurige procedure die voor een kandidaat-land uiteindelijk kan leiden tot het lidmaatschap, zelfs nog aangescherpt. Overigens zijn - los van de Europese Grondwet – al keiharde afspraken gemaakt over de mogelijke toetreding van Turkije. Ten eerste is er bij de onderhandelingen geen sprake van een garantie van toetreding. Ten tweede worden de onderhandelingen direct opgeschort indien Turkije de afspraken op het gebied van de mensenrechten niet nakomt. Ten derde is bij eventuele toetreding het vrije verkeer van personen geen automatisme. Dat vergt een apart en unaniem besluit.

Ja. De nieuwe Europese grondwet past de structuur van Europa aan de hoeveelheid leden aan. Als Europa het moet blijven doen met de huidige structuur neemt door de uitbreiding de bureaucratie alleen maar toe. Het afwijzen van de grondwet betekent dus dat de EU wel uitgebreid is, maar niet is aangepast aan die uitbreiding. In dat geval moet de Europese "touringcar" het voorlopig met de motor van een Mini Cooper doen. Dit zal leiden tot bestuurlijke verlamming, waardoor belangrijke grensoverschrijdende problemen als criminaliteit, terrorisme en milieuvervuiling niet goed kunnen worden aangepakt.

Er mankeert nog het nodige aan Europa. Als de Europese Grondwet niet wordt aangenomen moet de Europese Unie nog een tijdje door met de huidige kwalen, terwijl we het medicijn nog een tijdje in de koelkast plaatsen. De Europese trein loopt dan vast, terwijl we geconfronteerd worden met een groot aantal belangrijke grensoverschrijdende problemen en de rest van de wereld gewoon doordendert. Zonder Grondwet is Europa minder sociaal, minder veilig en minder slagvaardig. Bovendien wordt de bureaucratie dan onvoldoende aangepakt en op meer openheid kunnen we dan ook nog langer wachten. Tot slot blijven we dan zitten met een situatie dat Europa zich met zaken bemoeit die veel beter in Nederland zelf geregeld kunnen worden.

Nee, de Nederlandse Grondwet blijft onverkort geldig. De Europese Grondwet komt niet in de plaats daarvan, maar is hier slechts een aanvulling op. Overigens is de Europese Grondwet helemaal geen echte Grondwet, maar een internationaal verdrag dat de samenwerking van 25 soevereine landen regelt. Ze kan pas in werking treden als alle EU-lidstaten de tekst goedkeuren. In artikel 1-5 staat uitdrukkelijk dat de Europese Unie de identiteit van de lidstaten en hun politieke en constitutionele structuur ‘eerbiedigt’.

Nee (helaas). Het referendum heeft niets te maken met het tweede kabinet Balkenende. Een stem tegen kan dan ook niet worden uitgelegd als een stem tegen het beleid van dit kabinet. Omgekeerd is een stem vóór de grondwet ook geen stem vóór het huidige kabinet. De grondwet gaat over het verbeteren van besluitvorming in Europa, en niet over het nationale beleid van het huidige kabinet. Het is ook niet zo dat het huidige kabinet zou moeten aftreden als het referendum eindigt in een "nee".