Print

Tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota 2005 benadrukte fractievoorzitter Rinda den Besten dat de PvdA duidelijke keuzes wil maken voor jongeren, onderwijs en milieu. Hieronder de complete spreektekst van Rinda den Besten (gesproken woord geldt):
Mevrouw de Voorzitter

We bespreken vandaag de Verantwoording over 2004 en de Voorjaarsnota voor 2005.

• Er komt veel op ons af in het laatste jaar van dit college

• We hebben het niet alleen over cijfers en de verantwoording over afgelopen jaar
• Ook is op verzoek van de raad onderzocht wat de toestand van de stedelijke kapitaalgoederen onderzocht. Dit is iets van de laatste tientallen jaren en zullen wij hier ook bij betrekken
• Het achterstallige onderhoud in combinatie met allerlei ontwikkelingen die op ons af komen, WMO, WIN etc. betekent nu scherpe keuzes maken
• PvdA wil echt kiezen, geen erfenis neerleggen bij volgend college

Om te beginnen: complimenten aan college over compacte en korte VJN, waar wij om gevraagd hadden.

In 2004 is college een stuk verder gekomen met Utrecht in uitvoering op het gebied van

• veiligheid (veiligere stad, veiliger zwembaden en andere instellingen),
• de woningbouw (bij DUO veel belemmeringen uit de weg door nadere overeenkomsten over de kosten van betaald parkeren, over de overdracht van gemeentegrond buiten de DUO-exploitatie, aanpassingen van de uitvoeringsorganisaties bij de gemeente (3 gebiedsmanagers), verbetering van communicatie met de bewoners),
• sport (Wereldkampioenschap Voetbal onder 20 jaar, Utrecht in de race voor de start van de Tour de France in 2008) en
• cultuur (bijna 50-jarige museum Speelklok tot Pierement is in eerste fase verbouwd en er zijn 50 extra werk- en oefenruimten voor kunstenaars gekomen).

Eén punt waar wij als PvdA helemaal niet tevreden over zijn is het feit dat ons idee om het beheer van stukken groen in de stad veel meer in de handen van bewoners (die dat graag willen!) te leggen, niet wordt uitgevoerd. Dit vinden wij echt onbegrijpelijk. In 2004 had de PvdA-fractie een panklaar initiatiefvoorstel liggen met de titel 'Onderhoud openbare ruimte in één hand'. Uiteindelijk heeft de fractie dat voorstel niet ingediend, omdat de wethouder tegelijkertijd aankondigde dat hij iets zou gaan doen aan de versnippering van het beheer van de openbare ruimte in Utrecht. We hebben onze notitie toen wel aan de wethouder overhandigd om van advies te dienen. Een jaar later vraagt de PvdA-fractie zich af hoe het staat met het beheer van de openbare ruimte in Utrecht, zeker nu de wethouder op het punt staat te vertrekken uit onze mooie gemeente. Wellicht kan de wethouder ons in de beantwoording inzicht geven in de stand van zaken? Waarom wordt dit idee toch niet uitgevoerd? In tijden van financiële krapte, veel achterstallig onderhoud aan de openbare ruimte e.d. zien we dat juist dit soort initiatieven, die zich vaak afspelen in de beroemde 50 meter rondom het eigen huis, heel succesvol zijn. Mensen nemen gezamenlijk de verantwoordelijkheid voor een stukje groen op zich en DSB ondersteunt hen daarin. Het werkt, dat blijkt al in Overvecht. Moet de fractie alsnog haar initiatiefvoorstel indienen, of gaat dit college er nou eindelijk eens werk van maken??

Voorzitter, in de commissie hebben wij over uiteenlopende onderwerpen gediscussieerd met elkaar. Een groot aantal zorgen en vragen van de PvdA zijn daar aan de orde geweest. Dit heeft er toe geleid dat ik mij in deze bijdrage namens de PvdA-fractie mag beperken tot drie hoofdpunten:

1. Jongeren in de stad
2. Verkeer en milieu
3. Achterstallig onderhoud aan de kapitaalgoederen en hoe daar mee om te gaan

1. Jongeren in de stad

Jongeren maken een groot deel uit van de bevolking van onze stad. Ze gaan hier naar school, studeren hier, zijn lid van sportclubs of verenigingen, lopen stage, vinden een baan, en gaan vaak niet meer weg uit de stad. Voor een grote groep jongeren biedt Utrecht als stad enorm veel mogelijkheden. Voor een hele grote groep jongeren echter ook niet. Keer op keer komt uit enquêtes en buurtonderzoeken dat er te weinig te doen is voor jongeren in hun wijk, dat ze nergens heen kunnen etc. etc. En dat geldt niet alleen voor aandachtswijken als Overvecht, Kanaleneiland etc., maar ook de wijk waar inmiddels de meeste kinderen wonen – Oog in Al – biedt jongeren niets.

Bijna de helft van onze jongeren is straks van allochtone afkomst. Voor hen gaan letterlijk nog minder deuren open dan voor de autochtone jongeren. Met de allochtone meiden gaat het gelukkig steeds beter en met het overgrote deel van de Marokkaanse en Turkse jongens ook. Toch is er een grote groep die stelselmatig geweigerd wordt, wat ze ook doen; eerst op scholen, dan bij voetbalclubs, bij discotheken, om een stageplek te krijgen, om een baan te vinden. Deze groep groeit op met het gevoel van 'niet gewenst zijn' en ontwikkelt niet zelden haat tegen de Nederlandse samenleving waar zij geen deel van mogen uitmaken.

Dit is de reden dat wij bij deze Voorjaarsnota met name aandacht vragen voor Jongeren. We produceren vanuit de gemeente jaarlijks talloze jongeren-nota’s; waar het aan schort is integraliteit, visie en durf. Daarom spreken wij met deze punten het hele college aan; er moet beter samengewerkt worden. Wij zijn er van overtuigd dat het er in Utrecht niet om gaat: doe je de goede dingen, maar doe je de dingen goed?

Wij denken dat het beter kan op vier punten:

1. Betere begeleiding van jongeren in laatste fase van school; stageplekken en jeugdbanen
2. Steviger optreden tegen jongerenoverlast
3. Betere zorg voor jongeren als het gaat om welzijn en gezondheid

Betere begeleiding van leerlingen in hun laatste fase op school

Een loopbaan begint natuurlijk bij goed onderwijs, in een goed schoolgebouw. Daar kom ik later op. Het is schokkend om te merken hoe weinig allochtone leerlingen op de VMBO's en ROC's in onze stad een stageplek kunnen vinden in hun derde en vierde jaar. Deze leerlingen raken gedemotiveerd en hebben door gebrek aan ervaring vervolgens nauwelijks kans op de arbeidsmarkt. Ik ken een hardwerkend, leuk en intelligent gezin van Marokkaanse afkomst van wie nu al drie kinderen - alle drie goede leerlingen van een ROC - op rij geen stageplek kunnen vinden in respectievelijk ICT, de kappersbranche en de verzorging. Wat moeten die ouders vertellen aan hun kinderen? Vinden wij het dan gek dat sommigen zich ongewenst of zelfs uitgekotst voelen door de maatschappij?

De PvdA is daarom, heel kleinschalig, gestart met een Buddy-project. (u heeft er misschien iets over gelezen in de krant) Hierbij koppelen we enthousiaste vrijwilligers, die al wel een baan of stage hebben, aan leerlingen of net-werkzoekenden uit deze doelgroep, gewoon als een soort grote broer of grote zus. U begrijpt het al, het loopt storm in onze kleine pilot. Wij willen nu een jaar lang kijken of dit werkt, en bij succes, de gemeente vragen om dit op veel grotere schaal over te nemen. Het gaat niet om geld, gewoon om doen. Wij zullen u hiervan op de hoogte houden.

Banen

Als het gaat om banen komen wij bij een ander punt dat de PvdA al bij de laatste Begrotingsbehandeling per motie heeft aangesneden. Om kosten te besparen was afgesproken dat personeelsadvertenties van de gemeente Utrecht in eerste instantie aangemeld zouden worden bij het CWI en pas daarna per advertentie in de krant zouden verschijnen. Wethouder Gispen heeft ons al vaker verzekerd dat dit nu ook de procedure is; het staat nu ook weer in de Stand van Zaken over moties en amendementen van de Begroting 2005. Er is echter in 2005 nog geen enkele vacature van de gemeente aangemeld bij het CWI; en in 2004 slechts 8. Wij horen graag van de wethouder of onze motie daadwerkelijk wordt uitgevoerd en of hij dit kan onderbouwen met cijfers die wij ondanks herhaaldelijk aandringen niet mogen krijgen.

Steviger optreden tegen Jongerenoverlast

Voorzitter, zoals gezegd. Met sommige jongeren gaat het dus mis. Ze hangen op straat omdat ze nergens anders terecht kunnen, krijgen verkeerde vrienden, gaan de verkeerde dingen doen om toch ook aan geld te komen. De groep die overlast veroorzaakt in de wijken is klein. Maar tot op heden heeft de gemeente, noch de politie, een afdoend, structureel antwoord op deze vorm van overlast - die van tijd tot tijd opduikt in vnl. onze achterstandswijken -

Wij denken dat er een meer integrale, kleinschalige aanpak moet komen om jongerenoverlast tegen te gaan. Het gaat om kennen en gekend worden, het gaat om goede dossiers zodat jongeren niet tussen allerlei bureaucratische gaten in de netten doorglippen.

-> Hier hebben wij een motie over.

Toezichthouders

Voorzitter, een andere manier om veiligheid te vergroten is het aantal toezichthouders vergroten. Wij zijn blij dat dit er inmiddels bijna 120 zijn voor de hele stad. De PvdA verwacht dat op korte termijn duidelijk wordt hoe de toezichthouders gaan werken. Voor ons is duidelijk dat er grote behoefte is aan een brug-functie tussen bewoners - wijken - politie. Wij willen dat de politie actief inspringt op het bestrijden van die vormen van overlast en criminaliteit waar inwoners direct last van hebben. Tegelijkertijd zien we ook dat de politie - met hun kerntakendiscussie - genoodzaakt is scherpe prioriteiten te stellen. Zware criminaliteit moet ook bestreden worden. Wij willen pertinent niet, dat de politie zich terugtrekt uit de wijken - we horen al veel te vaak klachten over de afwezigheid van de wijkagent. De wijkagent, die ook veel nodig is voor overleg en gesprekken met bewoners en ondernemers- kan niet overal tegelijk zijn. Toezichthouders kunnen de wijkagent ontlasten. Ze kunnen signaleren welke problemen het hardst om een aanpak vragen. Of de toezichthouders deze rol ook gaan vervullen is nog onduidelijk; wij vragen het college dan ook om meer duidelijkheid over hoe de toezichthouders gaan werken.

Voorzitter, een veilige omgeving voor jongeren begint bij de thuissituatie. Veel jongeren zijn ook slachtoffer van het gezin waarin ze opgroeien. Zo hebben ouders én hun kinderen in Utrecht baat bij preventieve programma's om problemen te voorkomen. Op tijd de juiste hulp bieden, van schuldhulpverlening tot sluitende woonoverlast-trajecten. Deze woonoverlast-trajecten, die oorspronkelijk gestart zijn in de GSB-wijken, zijn zo succesvol dat ze nu naar de hele stad worden uitgebreid, vooralsnog zonder extra middelen. Omdat geredeneerd wordt vanuit de huidige situatie, kun je naar het idee van de PvdA voorspellen dat het budget niet toereikend zal zijn. Met name in wijken als Overvecht en Ondiep verwachten wij dat er veel behoefte is aan de woonoverlast-trajecten.

Wij willen daarom het College vragen om voor ons uit te zoeken of er een manier gevonden kan worden om dit te doen.

-> En wij dienen hiervoor een motie in.

Voorzitter, een laatste kritische vraag over veiligheid

Het bestrijden van overlast, het functioneren van politie en toezichthouders; het heeft allemaal geen enkele zin als de bewoners van de stad niet meedoen en zich niet mede verantwoordelijk voelen voor hun wijk. Bewoners zouden daarbij de politie moeten zien als hun bondgenoot als er problemen zijn. De praktijk leert echter dat steeds minder mensen de politie als die natuurlijke bondgenoot zien. Er heerst wantrouwen en onbegrip over politie-optreden en veel mensen bellen de politie niet eens meer als er iets gebeurt.

Dit riep al eerder bij de PvdA vragen op als het gaat om het realiteitsgehalte van de dalende criminaliteitscijfers. Is het echt de criminaliteit die daalt of is het alleen het aantal aangiftes dat daalt? Ik was pas getuige van een winkeldiefstal in Grootwinkelcentrum Overvecht en de mensen daar piekeren er niet over om aangifte te doen; ze staan maar met z’n tweeën in een winkel en aangifte doen kost de een z’n halve dag, zo wordt er geredeneerd. Bij mij om de hoek wordt meerdere keren per week een autoruit in geslagen. Toch kent de politie die plek niet als een plek waar vaak autoruiten sneuvelen; niemand doet namelijk aangifte. Ook de SP heeft laatste met een steekproefsgewijs onderzoek laten zien dat de aangiftebereidheid van winkeliers erg klein is.

Omdat wij als raad goed moeten weten wat de criminaliteitscijfers waard zijn, willen wij het college vragen om een objectief onderzoek naar aangiftebereidheid. Zien de mensen in Utrecht de politie eigenlijk nog wel als bondgenoot als het gaat om misdrijven, overlast of andere misstanden? Of leggen mensen zich neer bij misdaad?

Dit onderzoek moet duidelijkheid bieden op deze vragen en het geheel moet leiden tot vergemakkelijking van het doen van aangifte.

-> We hebben hier een motie over, die we samen met de SP indienen.

Omdat wij ons al jaren zorgen maken over het tekort aan wijkagenten en dit probleem eerder groter dan kleiner wordt, hebben wij ook nog een motie waarin wij het college oproepen om bij de geëigende gremia te gaan lobbyen voor het opwaarderen van de functie van wijkagent.

-> Motie waardering voor de wijkagent

Betere zorg voor jongeren op gebied van welzijn en gezondheid

Gezondheidsbevordering, belangrijke taak voor gemeente. We komen weinig tegen over het probleem van vetzucht onder jongeren: ook in de Utrecht Monitor. De PvdA denkt dat dit voor de toekomst een groot gezondheidsrisico is.

We denken dat er een combinatie gemaakt moet worden van preventie en activiteiten. Dus voorlichting én dingen doen, zoals gerichte activiteiten in de wijken Overvecht, Kanaleneiland en Noord-West om jonge bewoners bewust te maken van hun ongezonde leefwijze. Dat kan op verschillende manieren:

• Door een publiciteitsactie om meer jongeren te laten fietsen
• Door op scholen structureel bewegingsactiviteiten voor m.n. meisjes te organiseren
• Door de GG/GD met de scholen samen jongeren te laten uitnodigen die aan groot overgewicht lijden om hen te bewegen een gezondere levenswijze op te stellen.
• Door meer initiatieven van bijvoorbeeld allochtone jongeren om ook in wedstrijdverband sport te bedrijven door de wijkwelzijnsorganisaties te laten ondersteunen.

-> Wij hebben hier een motie voor. Motie Maak jongeren gezonder!

Ook zijn we enthousiast over de huisarts in Overvecht die met haar patiënten contracten afsluit om hen gezonder te laten leven. We zien hoe in Engeland op de scholen gezonder gegeten gaat worden en hoe een populaire kok als Jamie Oliver het wél voor elkaar krijgt om jongeren groenten te laten eten.

Vrijwilligers

Veel initiatieven in de stad - ook voor jongeren - draaien volledig of voor een groot deel op vrijwilligers. Vrijwilligers zijn daarmee onmisbaar in onze samenleving. Maar we hebben nog steeds een tekort aan vrijwilligers en veel verenigingen hebben problemen om vrijwilligers te vinden. Het is voor de stad een grote misser als een vereniging zijn deuren moet sluiten of activiteiten niet door kunnen gaan wegens gebrek aan vrijwilligers.

Het aantal vrijwilligers onder allochtonen is relatief gezien veel lager, wij vinden dat extra aandacht voor deze groep gegeven moet worden. Uit gesprekken met diverse MZO’s bleek het animo voor een traject om allochtone jongeren én ouderen in de stad te stimuleren om vrijwilliger te worden, groot te zijn.

Daarom komen wij met een Motie waarin wij het college oproepen om een project op te starten om de participatie van allochtonen in het vrijwilligerswerk te vergroten.

-> Motie Meer allochtone vrijwilligers

2. Verkeer en het milieu

Volgende week komt de raad uitvoerig over verkeer en milieu te spreken naar aanleiding van de zeer verontrustende feiten rond de luchtvervuiling in de stad. Over dit punt hebben we al een tijd geleden schriftelijke vragen gesteld aan het college. Wij gaan er van uit dat de hoorzitting de nodige kennis zal opleveren om goed gedocumenteerd te spreken over het GVVP later in de maand. Dit is niet het moment om reeds integrale conclusies te trekken. Toch willen wij het college alvast vragen om een aantal acties te doen om luchtkwaliteit in de stad te bevorderen: regeren is vooruit zien tenslotte. Want een ding is zeker: niet op alle fronten kunnen we de problematiek doorverwijzen naar Brussel, het Haagse of naar de provincie. Ook de stad is aan zet om bij te dragen aan de verbetering van het woonklimaat in de stad.

We bepleiten daarom reeds nu:

• een snelheidsbeperking tot maximaal 50 kilometer in de gehele stad en 80 km op de ring;
• het bevorderen van doorstroom door middel van de groene golf;
• het voorzien van alle stadsbussen van roetfilters;
• het voorzien van alle RHD-wagens van roetfilters;

-> En we hebben hier een motie voor. Motie Luchtvervuiling snel aanpakken.

3. Achterstallig onderhoud

Voorzitter, kom ik bij mijn derde en laatste punt, het achterstallig onderhoud. Dit punt hangt echter wel als een molensteen om onze nek. Het gaat nogal om forse bedragen en we hebben als gemeenteraad nog wel meer 'miljoenenbeslissingen' te nemen deze maand en dan heb ik het over Leidsche Rijn, waar we later deze maand over doorpraten.

We hebben ons met de fractie uitvoerig laten informeren door ambtenaren van DMO en DSB en kort gezegd is de situatie zorgelijk. Er zijn grote tekorten, bij DSB vooral voor het onderhoud van de openbare ruimte. Voor de openbare ruimte geldt dat niets doen dubbel zo erg is, daarmee nemen de kosten extra toe, maar bij DMO geldt iets soortgelijks.

Bij de DMO gaat het om: Sport, Cultuur en Welzijn. Bij al deze posten zijn tekorten; met name binnen Sport zien we dat die afdeling zijn best doet om de problemen binnen de eigen budgetten op te lossen. Bij Cultuur worden een aantal wensen genoemd, zoals nu de Kokerloods op het Lauwerecht, waar we nu even geen prioriteit aan geven. Dan houden we daarvan liever Sterrenwacht de Sonnenborgh open! Bij Welzijn komt het tekort met name door de financiële krapte bij de speeltuinen; daar moeten we niet aankomen. Als klap op de vuurpijl is echter Onderwijs, met een gat van €102 miljoen.

Meest prangend is de situatie bij het Primair Onderwijs, naar onze mening. Het voortgezet onderwijs kan namelijk nog geld inverdienen door de verkoop van grond, het primair onderwijs kan dat niet. Binnen het Primair Onderwijs zijn met name de schoolgebouwen die in Kanaleneiland en Overvecht er het slechtst aan toe. Dus sommige kinderen hebben nog een beetje meer pech dan anderen…

Een totaal achterstallig onderhoud van 102 miljoen euro is een duizelingwekkend bedrag. Het is des te erger, omdat het er op lijkt alsof we de laatste jaren al zo vaak geld hebben vrij gemaakt voor Onderwijs; in het vorige college, in dit college, nog eens bij de Herijking, bij de Begroting 2005 … er komt maar geen eind aan, lijkt het wel. De PvdA heeft in de commissie al aangegeven dat de aanvullende nota’s met scenario's over wat ons te doen staat m.b.t. het accommodatiebeleid wat ons betreft veel meer duidelijkheid over dit dossier moeten bieden dan we tot nu toe gehad hebben.

Bijvoorbeeld: bij het onderhoud aan scholen zijn drie partijen aan zet: de investering vanuit de gemeente, de schoolbesturen en de scholen zelf. Voor ons als raad is niet duidelijk welke partij waar geld inzet en hóe het geld in gezet wordt. Het enige dat wij weten is dat het steeds tekortschiet. Wij kunnen ons goed voorstellen dat als deze drie partijen hun bestedingen beter op elkaar afstemmen, er flink bespaard kan worden. Maar we weten het niet!

Ook willen wij graag weten om welke scholen het gaat, hoe het met de spreiding over de wijken zit – wij horen bijvoorbeeld geluiden dat het in LR, zo’n nieuwe wijk – op onderwijsgebied ook niet helemaal goed gaat.

Maar we weten het niet!

Ook willen we weten in hoeverre het mogelijk is om geld voor onderhoud te oormerken binnen scholen en scholengemeenschappen. Wij krijgen namelijk wel met een bepaalde verdeelsleutel geld uit het gemeentefonds hiervoor. Maar hoe de verhoudingen zijn tussen dat wat we krijgen en dat wat we uitgeven: we weten het niet. Hier willen we graag een toelichting op van de wethouder.

Wij mogen als raad bij de Begroting belangrijke beslissingen, daarvoor moeten we exact weten waar we aan toe zijn; die scenario’s moeten helder op ons netvlies staan bij de Begrotingsbehandeling komend najaar. Voor de PvdA is de lijn: als wij investeren

dan moeten de scholen en de schoolbesturen ook hun budgetten gebruiken voor

het zelfde doel.

-> Om duidelijk te maken aan het college wat we in die scenario's terug willen zien, dienen we hiervoor een motie in. Motie Geld voor onderwijs goed besteed?!

De vraag is natuurlijk: waar halen we het geld straks vandaan om dit broodnodige achterstallige onderhoud aan scholen aan te pakken?

Wat de PvdA betreft kiezen we voor het verhogen van de rioolheffing en afvalstoffenheffing, in de vorm zoals die voorgesteld wordt in de notitie Beheer in Balans en het geld hiervan te besteden aan het achterstallig onderhoud bij onderwijs. Let wel; wij kiezen niet voor de openbare ruimte; wij denken dat het bij onderwijs harder nodig is.

-> Wij hebben hiervoor een motie gemaakt. Motie Heffingen verhogen voor het Onderwijs.

Voorzitter tot slot,

Op een paar vragen na die ik gesteld heb, zijn wij tevreden met de Verantwoording over 2004 en de Voorjaarsnota 2005. Wij zijn van mening dat er weer een aantal knap lastige beslissingen voor ons ligt. Wij hebben met deze inbreng alvast willen aangeven welke zaken wij belangrijk vinden en geven het college vanuit de PvdA een duidelijke richting mee: Jongeren en Onderwijs. Daar ligt onze politieke keuze. Niet vanuit de gedachte 'om erger te voorkomen' maar om iedereen kansen te bieden, in elke wijk, in elk gezin en op elke school.

Dank u wel.